Факултети таърих ва ҳуқуқ

Телефон барои маълумот

Факултети таърих қариб ҳамсоли донишгоҳ буда, фаъолияти худро аз соли хониши 1933-1934 дар сохтори Шӯъбаи таърих ва иқтисоидёт оғоз намуд ва дар соли хониши 1936-1937 ба факултети таърих табдил дода шуд. Минбаъд Шӯъбаи таърих аз нав дар ҳайати факултети таъриху филология таъсис ёфта, омӯзгорони нахустини он устодон М.Е. Беркович, Е.П. Путирский, Б.М. Греннадер, М.Струминский, А.Е. Мадҷӣ, Н.П. Павлов, аввалин омӯзгорони тарҷумони тоҷик М. Мирмуллоев, У.Каримов, М.Юнусов, Д. Ҳамроев, Ҳ.Ҷарқинзода ва дигарон буданд.

Солҳои 50-ум ба сафи устодони Шӯъба мутахассисони соҳибистеъдод, аз қабили Ғ. Ҳайдаров, Ш. Охунов, М. Искандаров, Ш. Султонов, Ш. Ахмедов, С. Абдуллоев, У. Исмоилов, Т. Юсуфов, Ш. Норматов, С. Отаев, К. Шаҳобиддинов ва солҳои 60-70-ум С. Марофиев, Н.Турсунов, Д. Деҳқонов, У. Ҷаҳонов, У. Ғаффоров, И. Эркабоев, М. Исҳоқӣ, А. Бобокалонов, Д. Гулбеков, М. Ҷӯраев, Ҷ.Ҳомидов А. Юсуфов, С. Эркаев ва дигарон дохил шуданд. Солҳои 80-90-ум фаъолияти олимони шинохта, профессорон Н. Акрамов, У.Пӯлодов, инчунин М.Файзуллоев, Х.Акрамова, А.Қодиров, М.Иномов, ки дар мактабҳои олӣ ва муассисаҳои илмии шаҳри Душанбе кору фаъолият доштанд, дар факултет оғоз гардид. Моҳи марти соли 1987 Шӯъбаи таърих ба факултети мустақил табдил ёфт. Аввалин сарвари он, дастпарвари факултет, олими номвари тоҷик, доктори илмҳои таърих, ки минбаъд вазифаи ректори донишгоҳро дар ӯҳда дошт, профессор С. Абдуллоев буд. Дар солҳои роҳбарии ӯ (1987-1992) сафи омӯзгорон ва донишҶӯён афзуда, кафедраҳои нави таърихи қадиму асримиёнагии тоҷикон, кафедраи таърихи наву навтарини халқи тоҷик, кафедраи таърихи қадиму асримиёна ва кафедраи таърихи наву навтарини мамлакатҳои хориҶӣ ташкил ёфтанд. Минбаъд анъанаҳои кори С. Абдуллоевро сарварони факултет М. Иномов, М.Файзуллоев, А. Бобокалонов ва У. Ғаффоров, Ҳ. Тоатов, Ф. Ҳомидов, О.Маҳмудов, Ш.Шарифов, Н.Маҳмудова идома доданд. Аз 27 сентябри соли 2018 вазифаи декани факултетро номзади илмҳои таърих, дотсент Ҷабборов И.Р иҷро карда истодааст.

Дар тӯли мавҷудияти худ факултетро ҳазорҳо мутахассисони баландихтисос хатм намуда, дар рушду нумӯи Тоҷикистон саҳмгузорӣ намудаанд. Факултет бо дастпарварони худ ходимони давлатию ҳизбӣ - Абдулаҳад Қаҳҳоров, Рифъат Ҳоҷиев, Қодир Хабилов, Аҳмадҷон Шарофов, дипломатҳои шинохта Яъқуб Исломов, Абдулаким Қаюмов, олимони забардаст академик Нӯъмон Неъматов, докторони илми таърих, профессорон Ғафур Ҳайдаров, Ҳабибулло Холҷӯраев, Иброҳим Обидов (доктори илмҳои педагогика, академики Академияи илмҳои педагогии ИҶШС), Шукур Султонов, Абдуҳамид Ҷалилов, Темур Каримов, ШарифҶон Ахмедов, Музаффар Искандаров, Назирҷон Турсунов, Бурҳон Ризоев, Мақсудҷон Иномов, Ҷамшед Ҷӯразода, Осим Каримов, Фурқат Ҳомидов, ифтихор доранд. Дастпарвари факултет олими номварии тоҷик профессор Абдуллоев С.А. солҳои тӯлонӣ сарварии донишгоҳамонро ба ӯҳда доштанд ва ҳоло ин масъулиятро дастпарвари дигари факултет профессор Ҷ.Ҷӯразода бар дӯши худ доранд. Дастпарвари дигари факултет профессор О.Каримов сарвари Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистонро дар ўҳда дошт, ҳозир дар вазифаи сардори Раёсати маорифи вилояти Суғдро дар ӯҳда дорад.

Ҷомеаи факултаи таърих аз он ифтихор дорад, ки устодони факултет, профессорон С.Абдуллоев, У.Ғаффоров, Б.Ризоев ва дотсент А. Бобокалонов ба ҳайси узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуда, дар такмили қонунгузории кишвар саҳмгузорӣ намудаанд. Бо ташаббуси ректори донишгоҳ, профессор С.Абдуллоев бо мақсади тайёр намудани кадрҳои баландихтисоси илмӣ аз соли 1997, бори нахуст дар таърихи донишгоҳ Шӯрои махсуси ҳимояи рисолаҳои номзадӣ аз рӯи ихтисоси 07-00-02 - Таърихи Ватан (илмҳои таърих) ташкил карда шуд, ки дар давраи фаъолияти Шӯрои номбурда 39 нафар аспирантон ва унвонҶӯён рисолаҳои номзадии худро дифо намуданд.

Соли хониши 1996-1997 дар факултети таърих шӯъбаи ҳуқуқшиносӣ ташкил карда шуда, минбаъд ба факултети ҳуқуқшиносӣ табдил дода шуд. Факултаи ҳуқуқшиносӣ соли таҳсили 2008-2009 бо факултети таърих муттаҳид карда шуда, факултет номи факултети таърих ва ҳуқуқро гирифт. Алҳол дар факултет панҷ кафедра - кафедраи таърихи Ватан ва археология (мудир, номзади илмҳои таърих, дотсент Ҷ.Исоматдинов), таърихи умумӣ (мудир, доктори илмҳои таърих, профессор И.Мамадалиев), таърихи халқи тоҷик (мудир, номзади илмҳои таърих, дотсент Н.Раҳимов), кафедраи ҳуқуқшиносӣ (мудир, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, дотсент К. Мухторов), кафедраи методикаи таълими таърих ва ҳуқуқ (мудир, номзади имлҳои таърих, дотсент О.Маҳмудов) фаъолият дошта, Осорхонаи бостоншиносӣ, Толори ба номи профессор Ғафур Ҳайдаров ду синфхонаи компутерӣ фаъолият дошта, дар таълиму тарбия ва тайёр намудани кадрҳои баландихтисос саҳмгузоранд.

Агар дар соли аввали ташкилёбии факултет, яъне соли хониши 1936-1937 шумораи донишҷўёни он ҳамагӣ 19 нафар бошад, ҳоло дар шӯъбаҳои рӯзонаю Ғоибонаи факултет 1481 нафар донишҶӯён таҳсил намуда, факултет аз ихтисосҳои 1-020101-таърих, 1-020102-таърих ва ҳуқуқ, 1-210301-02-таърих-бостоншинос, мутахассисон тайёр мекунад. Инчунин дар факултет аспирантон, унвонҷўён аз рўи ихтисоси 07.00.02-Таърихи Ватан(илмҳои таърих), магистрантон аз рўи ихтисоси 1-020101-таърих, доктори PhD аз рўи ихтисоси 6D020300-Таърих мутахассисони соҳибунвон тайёр карда мешавад.

Дар факултет 9 нафар докторони илм аз он ду нафар номзадҳои илм – профессорон, 20 нафар номзадҳои илм, 8 нафар муаллимони калон, 17 муаллимон ба таълиму тарбия машғуланд. Ба донишҶӯён олимони шинохта профессорон Н.Турсунов, А.Мирбобоев, В.Набиев, Ҷ.Ҷўразода, Н.Раҳимов, И.Мамадалиев, У.Ҷаҳонов, У.Ғаффоров, Т. Почомулоев, А.Раҳматуллоев, дотсентон Д.Гулбеков, М. Файзуллоев, С.Эркаев, Т.Наврӯзов, Н.Маҳмудова, Ш.Шарипов, А.Усмонов, М.Раҳматова, О.Маҳмудов, А.Аюбов, И.Ҷабборов, Д.Фармонова, Н.Икромов, номзадҳои илм, омўзгорони калон Н.Тагиров, Ш.Ҳошимова, А.Ҳомидов, М.Ҷўраев, устодони соҳибтаҶриба Н.Рофиева, Д.Самадова, Г.Ғафурова, М.Ғайбуллоева, А.Бобоев, Н.Шукуров ва дигарон дарс мегўянд.

Саҳми муарихони факултети таърих ва ҳуқуқ дар рушду камоли таърихшиносии тоҶик хеле назаррас аст. Солҳои 60-70-уми қарни сипаришуда мактаби илмии омӯзиши таърих ва маданияти халқи тоҶик дар қарни ХХ бо роҳбарии аввалин доктори илм дар донишгоҳамон, шодравон профессор Ғ. Ҳайдаров ташаккул ёфт. Шогирди баркамоли устод профессор С. Абдуллоев бо асарҳои худ доир ба таърихи мактабҳои олӣ ва китобҳои «Исмоили Сомонӣ», «Амирони Сомонӣ», «Фарҳанги Сомониён», «Ҷуғрофияи таърихии Сомониён» ва Ғайра дар таърихшиносии тоҶик мақоми хосае пайдо намуд. Шогирдони устод А. Бобокалонов, Ҳ. Тоатов, Ҷ.Гулбеков, С.Эркаев, Ҷ.Ҳомидов, Н.Маҳмудова, Ш.Шарифов, М.Раҳматова, ва дигарон дар омӯзишу таҳқиқи таърих маданият ва мактабу маорифи халқи тоҷик дар қарни ХХ саҳмгузоранд.

Муаррихи шинохта, яке аз олимони сермаҳсули Ҷумҳурӣ устоди факулта профессор УсмонҶон Ғаффоров доир ба таърихи фарҳанги халқи тоҶик, ҳаёту фаъолияти фарзандони арзандаи миллат зиёда аз 80 китоб, 250 мақолаҳои илмӣ, зиёда аз 800 мақолаҳои илмӣ-оммавӣ таълиф намудааст. Дар факултети таърихи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров таи солҳои тӯлонӣ мактаби археологию этнографӣ ташаккул ёфт, ки мо онро дар симои академик Н.Неъматов, профессорон У.Пӯлотов, Н. Турсунов, А.Мирбобоев, В.Набиев, С. Марофиев, Н. Раҳимов дотсентон У.Ҷаҳонов, М.Файзуллоев, Ш.Шарифов ва дигарон мушоҳида менамоем. Ҳар яки онҳо дорои равияву самти тадқиқтҳои илмӣ буда, дар паҶўҳиши масъалаҳои марбут ба таърих, фарҳанг ва тамаддуни халқи тоҶик мақоми хоса доранд. Садорати факултети таърих ва ҳуқуқ ба дастгирии раёсати донишгоҳ ба тайёр намудани кадрҳои баландихтисос таваҷҷўҳи махсус зоҳир менамояд. Алҳол қариб 20 нафар аспирантону унвонҷӯён, се нафар докторантони PhD, 21 магистрантон ба таълифи рисолаҳои номзадӣ, докторӣ ва магистрантӣ машғуланд.