ҚАҲРАМОНОН НАМЕМИРАНД
Дар тамоми давру замон инсоният шахсони далеру шуҷоеро мешиносад, ки барои ҳимояи Ватан, халқу миллат ва арзишҳои инсонӣ ҷонҳисорӣ кардаанд. Ин гуна одамонро қаҳрамон меноманд. Қаҳрамонон бо корнамоиҳои худ дар таърих нақши бузург мегузоранд ва номи худро абадӣ месозанд. Аз ҳамин сабаб, мардум мегӯянд: «Қаҳрамонон намемиранд».
Ин сухан маънои онро дорад, ки қаҳрамон ҳатто баъд аз марг ҳам дар ёди мардум боқӣ мемонад. Номи ӯро наслҳо ба ёд меоранд, аз корнамоиҳояш ифтихор мекунанд ва барои худ намуна мегиранд. Қаҳрамонӣ на танҳо дар ҷанг, балки дар ҳар соҳаи зиндагӣ зоҳир мешавад. Ҳар касе, ки барои дигарон хизмат мекунад ва манфиати ҷомеаро аз манфиати шахсии худ боло мегузорад, метавонад қаҳрамон бошад.
Имрӯз, вақте ҷаҳон бо мушкилоти гуногун рӯ ба рӯ аст, ҷомеа бештар ба инсонҳои ҷасур, боирода ва ватандӯст ниёз дорад. Аз ин рӯ, омӯзиши ҳаёт ва фаъолияти қаҳрамонон барои тарбияи ҷавонон аҳамияти калон дорад.
Қаҳрамонӣ яке аз беҳтарин сифатҳои инсонӣ мебошад. Қаҳрамон шахсест, ки дар лаҳзаҳои душвор барои ҳифзи дигарон ҷасорат нишон медиҳад. Ӯ аз мушкилӣ наметарсад ва омода аст барои ҳақиқат ва адолат мубориза барад.
Қаҳрамонӣ маънои танҳо қувваи ҷисмонӣ доштанро надорад. Бисёр вақт инсон бо сабру таҳаммул, ақлу дониш ва меҳрубонӣ низ метавонад қаҳрамон гардад. Масалан, модаре, ки фарзандони худро бо меҳнати ҳалол тарбия мекунад, омӯзгоре, ки бо тамоми қувва барои таълими хонандагон хизмат мекунад, ё табибе, ки ҷони беморонро наҷот медиҳад — ҳамаи онҳо ба маънои васеъ қаҳрамон мебошанд.
Қаҳрамон ҳамеша дорои ҳисси баланди масъулият аст. Ӯ пеш аз ҳама дар бораи дигарон фикр мекунад. Ин гуна одамон дар ҷомеа эҳтироми зиёд доранд, зеро онҳо барои осоиш ва пешрафти мардум хизмат мекунанд.
Дар адабиёти халқҳои гуногун қаҳрамонӣ ҷойи махсус дорад. Дар афсонаҳо ва достонҳо қаҳрамонҳо ҳамчун рамзи далерӣ, ростқавлӣ ва ватандӯстӣ тасвир мешаванд. Ин нишон медиҳад, ки инсоният ҳамеша қаҳрамононро дӯст медорад ва эҳтиром мекунад.
Таърихи халқи тоҷик пур аз саҳифаҳои қаҳрамонӣ мебошад. Аҷдодони мо дар давраҳои гуногун барои ҳифзи сарзамини худ мубориза бурдаанд. Онҳо бо шуҷоат ва ҷонҳисорӣ номи худро дар таърих ҷовидона сабт кардаанд.
Яке аз чунин шахсиятҳо Спитамен мебошад. Ӯ бар зидди лашкари истилогарон мубориза бурда, барои озодии мардум ҷонҳисорӣ кардааст. Спитамен бо ҷасорати худ тавонист мардумро ба мубориза даъват намояд ва ҳамчун рамзи озодихоҳӣ машҳур гардад.
Қаҳрамони дигари таърихии тоҷик Темурмалик аст. Ӯ ҳангоми ҳамлаи душманон шаҳри Хуҷандро муҳофизат намуда, то нафаси охир барои Ватан мубориза бурд. Темурмалик ба мардум нишон дод, ки муҳаббат ба Ватан аз ҳама чиз болотар аст.
Ҳамчунин, дар таърихи тоҷикон шахсиятҳои зиёди ватандӯст ва донишманд буданд, ки бо хизматҳои худ ба миллат шуҳрат овардаанд. Онҳо бо ақлу заковат, фарҳанг ва илм низ қаҳрамонӣ нишон додаанд. Ин далел собит месозад, ки қаҳрамонӣ танҳо дар ҷанг нест.
Дар асарҳои классикии тоҷик низ мавзӯи қаҳрамонӣ бисёр ба назар мерасад. Шоирон ва нависандагон инсонҳои далерро васф намуда, ҷавононро ба ватандӯстӣ ва инсонгарӣ даъват мекарданд
Ҷанги Бузурги Ватанӣ яке аз саҳифаҳои вазнини таърих ба шумор меравад. Дар ин ҷанг миллионҳо одамон ҷони худро барои ҳифзи Ватан қурбон карданд. Аз Тоҷикистон низ ҳазорҳо ҷавонон ба ҷанг рафтанд ва бо шуҷоат мубориза бурданд.
Бисёре аз онҳо ба гирифтани унвонҳои баланд сарфароз гардиданд. Ҷанговарони тоҷик бо далерӣ ва матонати худ нишон доданд, ки онҳо фарзандони ҳақиқии Ватан мебошанд.
Дар солҳои ҷанг мардум дар ақибгоҳ низ меҳнати зиёд мекарданд. Занон, пиронсолон ва ҷавонон дар корхонаҳо ва саҳроҳо меҳнат намуда, барои ғалаба саҳм мегузоштанд. Ин ҳам як навъи қаҳрамонӣ буд.
Хотираи иштирокчиёни ҷанг имрӯз ҳам гиромӣ дошта мешавад. Дар шаҳрҳо ёдгориҳо сохта шудаанд ва ҳар сол мардум барои эҳтироми онҳо ҷамъ меоянд. Ин нишон медиҳад, ки қаҳрамонон дар ёди халқ ҳамеша зиндаанд.
Имрӯз низ ҷомеа қаҳрамонони худро дорад. Онҳо дар соҳаҳои гуногун фаъолият намуда, барои осоиш ва пешрафти мардум хизмат мекунанд.
Сарбозон ва афсарони артиш яке аз чунин қаҳрамонон мебошанд. Онҳо шабу рӯз марзи кишварро муҳофизат мекунанд. Ба шарофати хизмати онҳо мардум дар сулҳу амният зиндагӣ мекунанд.
Табибон низ дар ҷомеа нақши муҳим доранд. Хусусан дар давраи паҳншавии бемориҳои хатарнок онҳо бо ҷоннисорӣ фаъолият карданд. Бисёр табибон ҳатто ҷони худро барои наҷоти дигарон зери хатар гузоштанд.
Омӯзгорон низ қаҳрамонони ҷомеа мебошанд. Онҳо насли ҷавонро тарбия мекунанд, ба онҳо дониш меомӯзонанд ва барои ояндаи давлат хизмат менамоянд. Агар омӯзгорон набошанд, ҷомеа пешрафт карда наметавонад. Ҳар як миллат қаҳрамонони худро эҳтиром мекунад ва хотираи онҳоро гиромӣ медорад. Дар бисёр шаҳрҳо ба номи қаҳрамонон кӯчаҳо, мактабҳо ва боғҳо гузошта шудаанд. Ин амал нишон медиҳад, ки мардум хизматҳои онҳоро фаромӯш намекунанд.
Ҳамчунин, дар рӯзҳои ид ва санаҳои таърихӣ мардум ба назди ёдгориҳо рафта, ба қаҳрамонон эҳтиром мегузоранд. Ин гуна чорабиниҳо ҳисси ватандӯстӣ ва ифтихори миллиро дар байни ҷавонон зиёд мекунанд.
Китобҳо, филмҳо ва сурудҳо низ дар зинда нигоҳ доштани номи қаҳрамонон нақши муҳим доранд. Вақте инсон дар бораи корномаҳои онҳо мехонад ё тамошо мекунад, дар дили ӯ ҳисси ҷасорат ва муҳаббат ба Ватан пайдо мешавад.
Қаҳрамонон на танҳо барои замони худ, балки барои наслҳои оянда низ хизмат мекунанд. Онҳо ба мардум роҳи дуруст, садоқат ва инсонгариро меомӯзонанд.
Наҷотдиҳандагон, кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, рӯзноманигорон ва ҳатто шахсони одӣ низ метавонанд қаҳрамон бошанд. Баъзан як кори хурди инсон метавонад ҳаёти дигаронро тағйир диҳад.
Қаҳрамонон барои ҷавонон намунаи ибрат мебошанд. Вақте ҷавонон дар бораи корнамоиҳои онҳо мехонанд, дар дили онҳо ҳисси ватандӯстӣ ва масъулият пайдо мешавад.
Имрӯз баъзе ҷавонон ба таъсири фарҳангҳои бегона гирифтор мешаванд ва арзишҳои миллиро фаромӯш мекунанд. Барои ҳамин, омӯзиши таърихи қаҳрамонон аҳамияти калон дорад. Қаҳрамонон ҷавононро ба роҳи дуруст ҳидоят менамоянд.
Мактабҳо ва донишгоҳҳо бояд дар бораи қаҳрамонони миллат бештар маълумот диҳанд. Озмунҳо, конфронсҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ метавонанд ҳисси ифтихори миллиро баланд бардоранд.
Ҷавонон бояд фаҳманд, ки қаҳрамонӣ танҳо дар сухан нест. Қаҳрамонӣ дар амал, дар меҳнати ҳалол, дар эҳтироми падару модар ва дар хизмати содиқона ба ҷомеа зоҳир мешавад.
Муҳаббат ба Ватан яке аз асосҳои қаҳрамонӣ мебошад. Инсон вақте Ватани худро дӯст медорад, омода мешавад барои ҳимоя ва ободии он хизмат кунад.
Ватан барои ҳар кас муқаддас аст. Ин сарзаминест, ки инсон дар он таваллуд мешавад, ба воя мерасад ва орзуҳои худро амалӣ мекунад. Аз ҳамин сабаб, ҳар шаҳрванд бояд барои пешрафти кишвар саҳм гузорад.
Ватандӯстӣ аз корҳои хурд оғоз мешавад: эҳтироми қонун, нигоҳ доштани тозагӣ, омӯзиши хуб, меҳнати ҳалол ва муносибати нек бо мардум. Ин амалҳо ҷомеаро мустаҳкам мекунанд.
Қаҳрамонон ба мо меомӯзонанд, ки инсон бояд барои халқу миллат фоидаовар бошад. Агар ҳар шахс масъулияти худро дуруст иҷро кунад, ҷомеа пешрафта ва ором мегардад.
Ногуфта намонад ,ки Се шахсияти бузурги тоҷик, ки хоки онҳо аз Маскав ба Тоҷикистон оварда шуд
Нусратулло Махсум
Ӯ яке аз асосгузорони давлати муосири тоҷикон буд. Нусратулло Махсум барои ташкил ва мустақил шудани Ҷумҳурии Тоҷикистон хизмати калон кардааст. Дар солҳои 1920–1930 роҳбари ҷумҳурӣ буд. Соли 1937 дар давраи таъқибҳои сталинӣ ноҳақ кушта шуд. Баъдтар ба ӯ унвони Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд.
Шириншоҳ Шоҳтемур яке аз муборизони асосӣ барои таъсиси давлати тоҷикон ба ҳисоб меравад. Ӯ барои муайян шудани сарҳади Тоҷикистон ва рушди давлатдорӣ саҳми калон гузоштааст. Ҳамчунин соли 1937 қурбони сиёсати Сталин гардид. Ба ӯ низ унвони Қаҳрамони Тоҷикистон дода шудааст.
Нисор Муҳаммад
Нисор Муҳаммад аз шахсиятҳои муҳими сиёсӣ ва давлатӣ буд, ки дар ташаккули Тоҷикистон саҳм гузошт. Ӯ ҳам дар солҳои таъқибҳои сиёсӣ кушта шуд.
19 майи соли 2026 хоки рамзии ин се шахсият аз оромгоҳи Донскойи шаҳри Маскав ба Душанбе оварда шуд. Дар Масҷиди калони Душанбе намози ҷаноза хонда, сипас онҳоро дар оромгоҳи Лучоб ба хок супурданд. Дар маросим Эмомалӣ Раҳмон низ иштирок карданд
Ин иқдом бо дастури бевоситаи Эмомалӣ Раҳмон амалӣ гардидааст. Ҳукумати Тоҷикистон ин амалро ҳамчун як қадами муҳими барқарорсозии адолати таърихӣ ва эҳтиром ба шахсиятҳои миллӣ арзёбӣ кард.
Президенти кишвар шахсан дар фурудгоҳи Душанбе хоки рамзии ин се шахсияти таърихиро қабул намуда, ба онҳо эҳтиром гузошт. Ин нишон медиҳад, ки давлат мехоҳад хизматҳои бунёдгузорони Тоҷикистонро зинда нигоҳ дорад ва онҳоро ба насли ҷавон муаррифӣ намояд.
Ҳамчунин, сиёсати Эмомалӣ Раҳмон солҳои охир бештар ба эҳёи таърих, арҷгузорӣ ба қаҳрамонҳои миллат ва таҳкими худшиносии миллӣ равона шудааст. Аз ҳамин сабаб, овардани хоки ин шахсиятҳо танҳо як маросими рамзӣ не, балки як иқдоми сиёсӣ ва фарҳангӣ барои гиромидошти таърихи давлатдории тоҷикон ба ҳисоб меравад.
Дар хулоса метавон гуфт, ки қаҳрамонон ҳеҷ гоҳ намемиранд. Онҳо бо номи нек, бо корнамоиҳо ва бо хизматҳои худ дар дилу хотири мардум ҷовидона мемонанд. Қаҳрамонон ифтихори миллат ва рамзи ҷасорат мебошанд.
Мо бояд қаҳрамонони худро эҳтиром кунем, хотираи онҳоро гиромӣ дорем ва аз зиндагии онҳо ибрат гирем. Зеро маҳз чунин инсонҳо барои наслҳои оянда роҳи дурустро нишон медиҳанд.
Ҳар як инсон метавонад дар зиндагӣ қаҳрамон бошад, агар бо нияти нек зиндагӣ кунад, барои мардум хизмат намояд ва Ватани худро дӯст дорад.
Аз ҳамин рӯ, гуфтаанд: «Қаҳрамонон намемиранд, онҳо дар қалби мардум ҳамеша зиндаанд».
Инчунин, мо бояд ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки оромиву сулҳ ба осонӣ ба даст наомадааст. Барои ҳифзи он ҳазорон нафар ҷони худро қурбон кардаанд. Аз ин рӯ, вазифаи ҳар як шаҳрванд аст, ки Ватанро дӯст дорад, барои пешрафти он саҳм гузорад ва номи неки қаҳрамонони миллатро пос дорад.
Қаҳрамонон бо амалҳои неки худ ба мардум умед, ҷасорат ва неру мебахшанд. Онҳо исбот мекунанд, ки инсон метавонад бо иродаи қавӣ ва муҳаббат ба халқу Ватан корҳои бузург анҷом диҳад. Маҳз чунин шахсон ҷомеаро ба сӯи сулҳ, ягонагӣ ва пешрафт роҳнамоӣ мекунанд.
Бинобар ин, то даме ки мардум аз қаҳрамонони худ ёд мекунанд ва корномаҳои онҳоро ба наслҳои оянда мерасонанд, номи онҳо ҳаргиз фаромӯш нахоҳад шуд.
Мунира Ҳоҷиева, сармуаллимаи
кафедраи умумидонишгоҳи сиёсатшиносии Муассисаи давлатии таълимии
«Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»