ИСТИҚЛОЛИ ТОҶИКИСТОН ВА МАРҲИЛАҲОИ РУШДИ ДАВЛАТДОРӢ

Истиқлолияти давлатӣ барои ҳар як миллат арзиши олӣ, рамзи озодӣ ва нишонаи худшиносии миллӣ ба ҳисоб меравад. Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди ба даст овардани истиқлоли давлатӣ ба марҳилаи нави таърихӣ ворид гардид, ки он бо ташаккули давлатдории миллӣ, муайян намудани роҳи мустақили рушд ва таҳкими пояҳои ҳуқуқию сиёсӣ тавсиф мешавад. Се даҳсолаи истиқлолият давраи муҳим ва сарнавиштсоз буда, дар он ҷомеа аз озмоишҳои сангин гузашта, тадриҷан ба марҳилаи субот ва созандагӣ расид.

Истиқлолият барои Тоҷикистон на танҳо истиқлоли сиёсӣ, балки имкони эҳёи фарҳанг, таҳкими забони давлатӣ, рушди иқтисоди миллӣ ва ташаккули ҷомеаи шаҳрвандиро фароҳам овард. Дар ин давра кишвар ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ мавқеи худро мустаҳкам намуда, самтҳои афзалиятноки сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро муайян кард.

Солҳои аввали истиқлолият барои Тоҷикистон давраи пурпечутоб ва озмоишҳои ҷиддӣ буданд. Низоъҳои дохилӣ ва буҳрони иқтисодӣ раванди ташаккули давлатдории навбунёдро мушкил гардониданд. Бо вуҷуди ин, иродаи қавии сиёсӣ ва талошҳои пайгиронаи роҳбарияти кишвар заминаи барқарорсозии сулҳ ва ваҳдати миллиро фароҳам овард.

Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ марҳилаи навро дар таърихи давлат оғоз бахшид. Суботи сиёсӣ ҳамчун шарти асосии рушди минбаъда таъмин гардид. Дар ин раванд нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Эмомалӣ Раҳмон дар муттаҳид сохтани ҷомеа ва барқарор намудани сохти давлатдорӣ назаррас арзёбӣ мешавад.

Ташаккули Конститутсия, ислоҳоти низоми идоракунӣ ва ташкили ниҳодҳои давлатӣ пояҳои ҳуқуқии давлатдории навро мустаҳкам намуданд. Тоҷикистон ҳамчун давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ роҳи рушди худро интихоб кард.

Яке аз самтҳои калидии сиёсати давлатӣ дар солҳои истиқлолият рушди иқтисоди миллӣ мебошад. Аз марҳилаи буҳронӣ кишвар тадриҷан ба марҳилаи рушди устувор гузашт. Ислоҳоти иқтисодӣ, гузариш ба муносибатҳои бозорӣ ва дастгирии бахши хусусӣ имконияти рушди соҳибкориро фароҳам овард.

Дар соҳаи энергетика, Тоҷикистон ба натиҷаҳои назаррас ноил гардид. Бунёди неругоҳҳои барқи обӣ ва таҷдиди шабакаҳои энергетикӣ барои таъмини амнияти энергетикӣ замина гузошт. Ҳамзамон, рушди инфрасохтори нақлиётӣ, аз ҷумла сохтмони роҳҳо ва нақбҳо, имкони пайвастшавии минтақаҳои гуногуни кишварро фароҳам овард.

Соҳаи кишоварзӣ низ ба марҳилаи нав ворид гардид. Ислоҳоти замин ва дастгирии деҳқонон ба афзоиши истеҳсолоти маҳсулоти кишоварзӣ мусоидат намуд. Рушди саноат, бахусус саноати сабук ва коркарди маҳсулоти ватанӣ, ба таъсиси ҷойҳои нави корӣ замина гузошт.

Истиқлолият ба рушди низоми маориф такони ҷиддӣ бахшид. Дар тӯли се даҳсола садҳо муассисаҳои таълимӣ бунёд ва таҷдид шуданд. Барномаҳои таълимӣ мутобиқ ба талаботи замони муосир ислоҳ гардида, ворид намудани технологияҳои иттилоотӣ ба раванди таълим густариш ёфт.

Таваҷҷуҳи давлат ба рушди илм низ афзоиш ёфт. Муассисаҳои илмӣ имконияти бештар барои анҷом додани таҳқиқот пайдо карданд. Омодасозии кадрҳои баландихтисос, таъсиси марказҳои таҳқиқотӣ ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ ба рушди илм мусоидат намуданд.

Ҷомеаи донишбунёд омили асосии рақобатпазирии кишвар дар арсаи ҷаҳонӣ мебошад. Аз ин рӯ, сармоягузорӣ ба соҳаи маориф ва илм ҳамчун сармоягузорӣ ба ояндаи миллат арзёбӣ мегардад.

Яке аз дастовардҳои муҳимми давраи истиқлолият эҳёи арзишҳои миллӣ мебошад. Забони давлатӣ мавқеи устувор пайдо намуда, истифодаи он дар тамоми соҳаҳои ҳаёт густариш ёфт. Ҷашнҳои таърихӣ ва миллӣ бо шукӯҳ таҷлил гардида, ҳисси ифтихори миллӣ тақвият ёфт.

Сиёсати фарҳангии давлат ба ҳифзи мероси таърихӣ ва рушди санъат равона гардидааст. Осорхонаҳо, китобхонаҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ фаъолияти худро густариш доданд. Ин раванд ба тарбияи маънавии ҷомеа ва таҳкими худшиносии миллӣ мусоидат намуд.

Дар давраи истиқлолият Тоҷикистон ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ шинохта шуд. Кишвар ба созмонҳои байналмилалӣ шомил гардида, дар ҳалли масъалаҳои минтақавӣ ва глобалӣ саҳми фаъол мегузорад. Пешниҳодҳои Тоҷикистон дар масъалаҳои об ва тағйирёбии иқлим дар сатҳи байналмилалӣ эътироф гардиданд.

Сиёсати хориҷии мутавозин ба таҳкими муносибатҳои дӯстона бо кишварҳои гуногун мусоидат намуд. Ҳамкориҳои иқтисодӣ, фарҳангӣ ва илмӣ бо давлатҳои хориҷӣ густариш ёфта, имкониятҳои нави рушдро фароҳам оварданд.

Дар баробари пешрафти иқтисодӣ, масъалаҳои иҷтимоӣ низ дар маркази таваҷҷуҳи давлат қарор доштанд. Баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ, рушди соҳаи тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии шаҳрвандон аз ҷумлаи вазифаҳои афзалиятнок буданд.

Сохтмони беморхонаҳо, марказҳои саломатӣ ва беҳтар намудани хизматрасонии тиббӣ ба баланд шудани сатҳи ҳифзи саломатии аҳолӣ мусоидат намуд. Барномаҳои иҷтимоӣ барои дастгирии қишрҳои осебпазири ҷомеа татбиқ гардиданд.

Бо вуҷуди дастовардҳои назаррас, дар назди давлат вазифаҳои муҳимми нав қарор доранд. Рушди иқтисоди рақамӣ, истифодаи технологияҳои муосир, таҳкими амнияти миллӣ ва рушди сармояи инсонӣ аз ҷумлаи самтҳои афзалиятнок мебошанд.

Ҷавонон бояд бо дониш ва малакаҳои муосир мусаллаҳ гарданд. Тарбияи насли ватандӯст, масъулиятшинос ва соҳибкасб шарти асосии рушди устувори кишвар мебошад.

Се даҳсолаи Истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳилаи муҳим ва таърихӣ дар рушди давлатдорӣ ба ҳисоб меравад. Дар ин давра пояҳои сулҳ ва субот таҳким ёфта, заминаи рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ фароҳам оварда шуд.

Истиқлол арзиши муқаддасест, ки ҳифз ва таҳкими он масъулияти ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад. Танҳо бо ваҳдат, меҳнатдӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ метавонем ба ояндаи дурахшон ва рушди устувор ноил гардем.

М.А.Раҷабова,

муаллимаи кафедраи назария ва амалияи

забони англисии факултети забонҳои хориҷӣ