Босмачиён ва ҲНИ ҳаммаслаконанд
Босмачиён дар таърихи мардуми Осиёи Миёна дар солҳои аввали ҳокимиятишӯравӣ корҳои ба амал оварданд,ки онро гоҳ дар таърихи халқи тоҷик сафед кардан мумкин не. Босмачиён бо ёрииспонсорҳои хориҷии худ аввалинҳо шуда бар зидди ҳокимия халқи, ҳокимияти щӯрави мубориза бурда дар солҳои 1918-1930, бо одамкуши машғул будаанд. Аксари босмачиён дастаи ғоратгарони худро ташкил карда, бораҳзанӣ, дуздӣ машғул буданд. Фаъолиятибосмачиён аз бисёр ҷиҳат ба фаъолиятинаҳзатиён,ташкилоти терриристӣ-экстремистӣ ҲНИ мондоҳ буда, босмачиён тоҷирони кӯҳнишинро ғорат мекарданд, духтарону чорваи мардумро ба яғмо мебурданд.
Босмачиён корҳое ба анҷом расонидан. ҳамаш дар зери пардаидини мубини ислом буда, ба ҳаромкорию вайрокори машғул будаанд. Имрӯз гурӯҳҳо ба хориҷи кишвар гурехтаи ташкилоти терриристӣ-экстремистӣ ҲНИ. Аз норавшанииОсиёи Миёна дар солҳои авали ҳокимияти шӯравӣ кор гирифта,босмачиёнро муборизони нокомиозодиимиллати тоҷик менамоёнанд ва ба ин мақсад сиёҳкориҳояшонро дар назди хоҷаҳои хориҷиёнашон давомиозодихоҳӣ нишон диҳанд.
Роҳбарони наҳзатиён сабаби заволи босмачиёнро маҳрум буданашон аз дастгири мардум ҳисобида, мардуми созандаю бунёдкори халқи тоҷикро из ин фаъолиятипуршараф даст кашидан даъват менамоянд. Дар миёни дастаҳои босмачиён бо роҳбарони худ Иброҳимбек, Фузайл Махсум, Кӯршермат, Мадаминбек ва ғайраҳо бо раҳзанию ғоратгарӣ машғул буданд.
Босмачиён худашонро муҷоҳид номида, ҳама фаъолияташонро ба дини мубини ислом мепайвастанд ва бо ин унвонгузорӣ, ҳамонанди террористони замони муосир -давлати исломӣ, наҳзати ислом. ҷиҳоти исломӣ хешроҳомӣ ва густаришдиҳандани дини ислом намоён мекарданд. Дар фаъолият ва ҳаракати онҳои ғояи миллӣ ҷой дошта наметавонист, зеро миллат вуҷуд надошт ва бо номи миллати исломраванди омӯхташавии чандсадсолаи тоҷиконро суръат мебахшиданд. Дар ҳаракати босмачиён хоҷаҳои хориҷӣ генералҳои Туркия- Анварпошшо. Салимпошшо ва дигаронёри амали мерасониданд, ки имрӯз ба ташкилоти терриристӣ-экстремистӣ ҲНИ дар мисолибаъзе ташкилотҳои байналмилаию Эрон пуштибони намуда, вазъиятитоҷикистонро ноором кардани хастанд, аммо онҳо ҳато карда истодааст.Босмачиён дар кати сиёҳи худ аз хизматиимомҳатиб ва муллоёни ифротгаро ба таври густурда кор мегирифтанд. Босмачиёни оянда аъзоиШӯрои исломия буданд, ки рӯзона ба бозорҳодаромада, моли мулки мардумро тороҷ мекарданд ва шаб ба хонаи раъият даромада, даст ба таҷовуз мебурданд. Босмачиёндар саросари Осиёи Миёна на танҳо одамонибо ҳокимиятишӯрваии сотсиалисти ҳамкорӣ доштаро таъқиб мекарданд, балкиоммактабҳои сохти нав ва занонифаранҷӣ аз сар гирифтаро ба қатл мерасонданд, ба тороҷкориютаҷовуз машғул буданд.
Роҳбароиташкилоти терриристӣ-экстремистӣ ҲНИ барои дар пинҳони нигоҳ доштани чеҳраҳоиҳақиқиашон ва аз хеш тарошидани муборизони роҳи рост, дар навбати нахуст номҳеро тамғаи худ месозанд, ки ишора ба пуштибонӣ аз миллат, демократия, дин ва дигар арзишҳои инсонсозии одамон дошта бошад. Наҳзатиён бо ин корҳо хешро давомдиҳандагони ҳаракати озодихоҳони босмачиёин унвонгузорӣ карданд.
Аммо,шахси боақлтаклифҳоионҳоро ба як пули сиёҳ ҳам намехарад. Хоҷаҳои хориҷиён онҳоро дар бағали худгирифта ба гуфтори бепояашон зоҳиран боварӣ нишон медиҳанд, дар амал нодуруст аст. Сарвароиташкилоти терриристӣ-экстремистӣ ҲНИ азшабакаҳои фейсбук,интернет ва ғайра истифода бурда, дар намуди ҳаракати босмачиён бар зидди ҳукумати қонунииҶумҳурии Тоҷикистон дар хориҷи кишвар мубориза мебуранд ва дубора ба шеваи кӯҳнаи ҷаҳолати асримиёнагӣ бозмегардонимехоҳанд. Аммо халқи тоҷик хушёриро аз даст надодааст ва бо фаъолияти созандагию ташаббускори машғул буда. ба ташвиқоти«босмачиёни замони муосир» - ташкилоти терриристӣ-экстремистӣ ҲНИ ҳеҷ гоҳ бовар намекунанд,дигар ба бетартибию вайронкориҳои босмачиёни ҲНИ роҳ намедиҳанд.
Сафар Эркаев,дотсенти ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров