​КИТОБХОНӢ – РОҲИ ПЕШГИРИИ ШОМИЛШАВИИ ҶАВОНОН БА ГУРУҲҲОИ ИФРОТГАРО

Китобхонӣ метавонад воситаи муҳиме дар пешгирии шомилшавии ҷавонон ба гуруҳҳои ифротгаро бошад.Он ба ҷавонон имкон медиҳад, кидунёи атроф ва мушкилоти ҷамъиятиро азнуқтаи назари гуногун фаҳманд.Тавассути китобхонӣ онҳо метавонанд бо афкор, фарҳангҳо ва тарзу тарзи зиндагии гуногун шинос шаванд. Ин раванд боиси васеъ шудани доираи фикри онҳо мегардад.Доираи васеи фикрӣ ба онҳо кӯмак мекунад, ки ба ақидаҳои ифротгаро муқовимат кунанд ва мустақилона фикр кунанд.

Аммо танҳо китобхонӣ кофӣ нест.Муҳим аст, ки китобҳои дуруст интихоб карда шаванд. Китобҳое, ки ба таҳлилу баррасии масъалаҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва динӣбонуқтаи назари танқидӣмепардозанд, аз арзиши баланде бархӯрдоранд. Инчунин, муҳим аст, киҷавонондар муҳити солим тарбия ёбанд ва бо одамонемуошират кунанд, кидар муқобили ақидаҳои ифротгаро истодагарӣ нишон диҳанд.Мубоҳиса ва мубодилаи афкордар мавриди масъалаҳоимуҳимниз метавонаддар пешгирии шомилшавӣ ба гуруҳҳои ифротгаро нақши муҳим дошта бошад.

Ҳукумати давлат бо роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Ҷаноби Олӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои баланд бардоштани муҳаббат ба китобхонӣ дар замири ҷавонон як силсила чораҳои самарабахшро андешанд.

Сарвари кишвар дар Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон қайд карданд: “Сиёсати ҷавонгардонии кадрҳои хизмати давлатӣ, таъсиси квотаву стипендияҳои президентӣ, Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон, озмунҳои ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст», «Тоҷикистон – Ватани азизи ман!», «Илм – фурӯғи маърифат» ва чорабиниҳои дигар ҳама гувоҳи ғамхориву таваҷҷуҳи доимии давлат ва Ҳукумати мамлакат ба наврасону ҷавонон – насли ояндасози ҷомеа мебошад”.

Озмуни бонуфузи «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» барои баланд бардоштани завқи китобхонӣ, кашф кардани истеъдодҳои нави адабӣ, эҳтиром гузоштан ба арзишҳои миллӣ ва фарҳангӣ, инкишофи эҷодиёт, ташаккули худшиносӣ, бой гардонидани захираи луғавӣ, тақвияти маънавиёт ва васеъ кардани доираи забондонӣ дар байни ҳамаи қишрҳои ҷомеа, аз ҷумла хонандагон, донишҷӯён ва шаҳрвандон равона шудааст.

Ҳукумати Тоҷикистон барои рушди китобдорӣ ва баланд бардоштани сатҳи маърифати мардум тадбирҳои зиёд меандешад.Иқдоми Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» далели равшани ин гуфтаҳост.Ҳар як иқдом ва ташаббуси Сарвари давлат ба болоравии маънавиёти мардум, бахусус насли ҷавон мусоидат мекунад.

Табиист, ки ҷавонони дорои маънавиёти баланд ба роҳҳои нодуруст қадам намезананд!

Омӯзгорон ин ғамхориҳову дастгириву ташаббусҳои ҳукуматро дар ташкил кардани озмунҳо барои дӯстдорони китобхонӣ баланд арзёбӣ мекунанд.

Бояд зикр кард, ки нақши омӯзгорон дар ба вуҷуд овардани муҳаббат ба китобхонӣ хеле бузург аст. Онҳо шахсони асосии ташаккули одатҳои китобхонӣ дар кӯдакон ва наврасон мебошанд. Муваффақияти ин раванд аз чандин омилҳо вобаста аст:

• Намунаи шахсӣ: Омӯзгороне, ки худашон дӯстдори китобхонӣ ҳастанд ва фаъолона дар бораи китобҳои хондашуда баҳс мекунанд, барои хонандагони худ намунаи илҳомбахш мебошанд;
• Фароҳам овардани муҳити мусбат: Муҳити синфхонае, ки дар он китобхонӣ ҳамчун як лаззат ва на ҳамчун вазифа қабул карда мешавад, нақши муҳим мебозад. Омӯзгорон метавонанд гӯшаҳои ором барои китобхонӣ ташкил кунанд, вохӯриҳо ва баҳсҳои мавзуӣ гузаронанд;
• Интихоби китобҳои ҷолиб: Бо назардошти хусусиятҳои синну сол ва манфиатҳои хонандагон, омӯзгор бояд тавонад китобҳоеро интихоб кунад, ки воқеан диққати онҳоро ба худ ҷалб кунанд. Ин метавонад ҳам асарҳои классикӣ ва ҳам бестселлерҳои муосир бошад;
• Гуногунии шаклҳои кор: На танҳо хондани баланд, балки саҳнагузорӣ, баҳс, офаридани ҳикояҳои худ ва лоиҳаҳои асоси китобҳои хондашуда – ҳамаи ин ба гуногунранг кардани раванд ва ҷолибтар кардани он мусоидат мекунад;
• Таваҷҷуҳи инфиродӣ: Омӯзгорон бояд хусусиятҳои инфиродии ҳар як хонанда, суръати хондани ӯ ва афзалиятҳояшро ба назар гиранд. Баъзе кӯдакон метавонанд ба кӯмаки иловагӣ ва дастгирӣ ниёз дошта бошанд;
• Ҳамкорӣ бо волидон: Ҳамкории муштараки омӯзгорон ва волидон дар ҷалби кӯдакон ба китобхонӣ самаранокиро ба таври назаррас меафзояд. Тавсияҳои омӯзгорон оид ба интихоби китобҳо, муҳокимаи китобҳои хондашуда дар хона – ҳамаи ин хеле муҳим аст.

Китобхонӣ ба васеъшавии доираи фикрӣ ва ташаккули фикри мустақил мусоидат менамояд, ки ин ба муқовимат нисбати ақидаҳои ифротгароӣ кӯмак мерасонад.Аммо, муҳимияти интихоби дурусти китобҳо, муҳити солим ва муоширати фаъол бо одамони солимфикр аз нуктаҳои асосӣ аст.Нақши омӯзгор дар ташвиқи китобхонӣ тавассути озмунҳо ва ташаббусҳои гуногун дар тарбияи муҳаббати китобхонӣ дар кӯдакон ва наврасон, аз ҷумла бо истифодаи усулҳои муосир, баррасӣ мешавад. Китобхонӣ ҳамчун омили муҳим дар ташаккули шахсияти солим ва пешгирии ифротгароӣ нақши муҳим мебозад.

Гулоро Тӯраева,

дотсент, мудири кафедраи забонҳои форсӣ

ва хитойии факултети забонҳои шарқи

Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи

давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров»